,

الگوهای یادآوری

هر یک از شما برای مطالعه روش خاصی دارید. بعضی زیر سطرهای مهم کتاب خط می کشید و یا سطرها و کلمات مهم را با ماژیک های رنگی مشخص می نمایید. بعضی افراد ترجیح می دهند مطالب مهم کتاب را خارج کرده و در جای دیگر بنویسند. خلاصه، هر کس روش خاصی برای خود دارد.

مغز اساساً با مفهوم کل جمله ها و متن سر و کار دارد نه با مفهوم تک تک کلمه ها. در روش استفاده از الگوهای یادآوری آن چه که از مطلب و متن خوانده شده درک می شود، به صورت کلمات کلیدید و در ارتباط با مطالب دیگر بر روی الگو یادداشت می شود.

خلاصه نویسی در هنگام یادگیری یکی از بهترین روش های حفظ و نگهداری مطالب برای بلند مدت می باشد.البته نوشتن محدد یک کتاب دویست صفحه ای غیر ممکن بوده و وقت زیادی را احتیاج دارد. پس یادداشت برداری باید به صورت خلاصه از نکات مهم باشد وخلاصۀ مطالب نیز باید به صورت کلمات کلیدی و مهم نوشته شوند.

حدود ۹۰ درصد مطالب یک کتاب، حروف و کلمات اضافه هستند و فقط ۱۰ درصد یک کتاب شامل موارد اصل است. حروف و کلمات اضافه وظیفۀ ربط دادن کلمات مهم و تفهیم مطلب را دارند. برای روشن شدن موضوع به مطلب زیر توجه کنید:

ماهی در ارتباط با آب است و یک صیاد برای به دست آوردن ماهی از تور ماهی گیری استفاده می کند. تور ماهی گیری به صورتی ساخته شده که در ابتدا آب و ماهی را کنار هم در بر می شگیرد ولی آب از تور ماهی گیری به بیرون ریخته و فقط ماهی باقی می ماند. شما هم باید مانند تور ماهی گیری عمل کنید.

به این صورت که ابتدا کل مطلب را بفهمید و سپس کلمات کلیدی را برداشت نمایید. در هنگام یادداشت برداری از جمله نویسی بپرهیزید و حدالامکان چکیده و عصارۀ متن را به صورت کلمات مهم یادداشت نمایید. چرا که در هنگام یادداشت برداری، جستجوی کلمۀ کلیدی از متن و جملات، موجب فعالیت مغز و پویایی آن می شود و در نهایت مطلب بهتر به یاد سپرده می شود.

به طور کلی یادداشت برداری در هنگام مطالعه تمرکز حواس را افزایش داده و مانع از خواب آلودگی می شود. همچنین جستجوی کلمۀ کلید در متن دقت را بیشتر کرده و باز نویسی آن موجب مروری به خواندن خواهد بود و بالاخره مغز شما پویا و فعال عمل خواهد کرد.

در خلاصه نویسی یک متن یا یک کتاب، باید هر یک از مراحل زیر را انجام دهید:

۱-یادداشت برداری

در یادداشت برداری، نکات به صورت اصلی و فرعی نوشته می شوند. بدین صورت که موضوع اصلی و مورد بحث را نوشته و هر مطلب راجع به آن را به طور منظم بر روی شاخه های اصلی و فرعی می نویسیم.

به طور کلی برای یادداشت برداری موارد زیر را در نظر بگیرید:

الف) نکات به صورت شاخه های اصلی و فرعی از موضوع اصلی و مورد بحث منشعب می شوند.

ب) از جمله نویسی پرهیز کرده و از کلمات کلیدی استفاده کنید.

ج) برای رسم الگو و نوشتن هر یک از نکات اصلی و فرعی حدالامکان برای ایجاد تنوع، از رنگهای مختلف استفاده شود که در حفظ مطالب بسیار مؤثر است و مانع از خستگی چشم می شود.

د) در هر شاخه اگر مطلب احتیاج به توضیح بیشتر داشته باشد، به طوری که نتوان در کلمات کلیدی گنجاند، شاخه را با علامت(*) مشخص کرده و توضیح مربوطه را در قسمتی از صفحه به طور خلاصه یادداشت کنید.

ه) برای هر فصل، الگوی جداگانه ای در نظر بگیرید و به طور کلی برای هر کتابی که می خواهید مطالعه کنید ورق کاغذ جداگانه ای را در نظر بگیرید و بالای صفحه نام کتاب را بنویسید.

و)الگوهای یادآوری را در پوشه ای به طور منظم و تمیز نگه دارید تا هنگام لزوم بتوانید از آن ها استفاده کنید.

پس از پایان خلاصه نویسی بر روی الگو، مرحلۀ بازنگری و تکمیل را حتماً انجام دهید.

زمان یادداشت برداری:

از آنجا که خواندن و نوشتن، دو عمل جداگانه هستند و هر یک کار فیزیکی متفاوت از دیگری است لذا از خواندن، توأم با نوشتن( یادداشت برداری) بپرهیزید، که در کار یادگیری مغز ایجاد اختلال می کند. همچنین چون یادداشت برداری توأم با خواندن، مانند رونویسی مطالب است لذا باعث افزایش یادداشت ها به طور غیر ضروری شده و خستگی زودرس را موجب می شود. یادداشت برداری باید مجزا از خواندن انجام گیرد به این صورت که ابتدا تکه ای از متن یا پاراگرافی را بخوانید و سپس آن چه را که فهمیده و یاد گرفته اید با استفاده از کلمات کلیدی، خلاصه نویسی کنید وپس از یادداشت برداری ادامۀ مطلب را بخوانید از یادداشت کردن تمامی جزئیات بپرهیزید که یادداشت ها به طور غیر ضروری حجیم شده و عملاً ذهن را به تنبلی وا می دارد. در یادداشت کردن تمام مطالب، وسواس نداشته باشید بلکه جزئیات را به خاطر بسپارید و فقط آن چه را نیاز دارید یادداشت کنید.

۲- مرحلۀ بازنگری و تکمیل

پس از پایان مبحث خوانده شده و خلاصه نویسی آن، الگوی یادآوری را بررسی کنید و اگر احیاناً احتیاج به تکمیل و مرتب کردن باشد، با استفاده از متن، تکمیل و سپس مرتب نمایید. در مرتب کردن نیز سعی کنید کلمات کلیدی و مطالب، ارتباط بیشتری با هم داشته باشند.

۳-مرحلۀ تعریف

پس از مرحلۀ بازنگری و تکمیل الگوی یادآوری، متن اصلی را کنار گذاشته و با نگاه کردن به الگو و کمک گرفتن از اطلاعات موجود در مغز آن چه را که یاد گرفته اید با صدای بلند توضیح دهید. در هنگام توضیح نیز به کلمات کلیدی اکتفاء نکنید و حتماً از مغز استفاده کرده و جملات گویا و پر مفهوم بسازید.این مرحله نه تنها مغز شما را پویا و فعال خواهد کرد بلکه خواندن مجدد به حساب آمده و موجب بهتر به خاطر ماندن مطالب می شود.

 قبل از توضیح مرحلۀ بعد، نکات زیر را مجدداً تأکید می کنیم:

الف) این روش در یادگیری فقط برای کسانی کاربرد دارد که منظم بوده و در کارهای روزانه دارای برنامه می باشند، لذا این روش برای کسانی که عادت دارند فقط در شب امتحان مطالعه کنند، سودبخش نخواهد بود.

ب) این روش مطالعه گرچه در ابتدا وقت گیر است ولی با توجه به مزایای آن در دراز مدت بسیار مفید خواهد بود. چرا که شما فقط یک بار کتاب را می خوانید و با رعایت مرحلۀ مرور، مطالب خوانده شده را برای همیشه به خاطر می سپارید. بنابر این اگر منظم هستید نگران وقت نباشید.

ج) چون شما تا کنون( پس از چندین سال تحصیل) از یک روش خاصی برای  مطالعه استفاده می کردید، لذا ممکن است این روش در ابتدا برایتان مشکل باشد و یا وقت گیر به نظر برسد ولی با یک بار آزمایش ، اثر معجزه آسای آن را لمس خواهید کرد. بنابر این قبل از آزمایش قضاوت نکنید. شما تنها زمانی می توانید در مورد عملی قضاوت صحیح داشته باشید که آن عمل را حداقل یک بار آزموده باشید.

۴-مرحلۀ مرور

در سال های قبل، مطالب بسیار زیادی را آموخته و به خاطر سپرده بودید ولی اکنون اکثر آن ها را فراموش کرده اید.

تا کنون اشخاص زیادی را دیده و با آن ها آشنا شده اید ولی فقط نام تعداد محدودی از آن ها را به خاطر دارید، چرا؟

علت اکثر فراموشی ها در چنین مواردی به خاطر عدم یادآوری می باشد، به عبارت دیگر پس از مطالعه و یا به خاطر سپردن موضوعی، اکثراً آموخته ها با یک شیب تندی رو به فراموشی می روند که مرور و یادآوری، از فراموشی آن ها جلوگیری می کند، مثلاً صمیمی ترین دوست خود را در دوران کودکی به خاطر آورید حتماً نام او را می دانید، چون خاطرات دوران کودکی را بعضی از مواقع در ذهن مرور کرده اید.

حفظ و یادآوری مطالب نیز به همین منوال است. اگر مطالب خوانده شده در زمان های مشخصی مرور و تکرار شوند مانع از فراموشی آن ها می شوید. در هنگام مرور مطالب درسی لازم نیست کل مطلب را دوباره بخوانید بلکه خواندن خلاصه و مرور الگوی آن درس کافی بوده و موجب حفظ و ضبط مطالب در حافظۀ بلند مدت شده و فراموش نمی شوند. کسانی که خود را برای امتحان سخت یا کنکور آماده می کنند، می توانند با استفاده از اصول الگو برداری، یک بار کتاب را بخوانند  و مرحلۀ مرور را رعایت نمایند که در این صورت قبولی آن ها تضمین شده و به راحتی موفقیت را لمس خواهند کرد.

مرور باید در فواصل زمانی مشخص انجام گردد.

بیش از ۸۰ درصد مطالب خوانده شده بعد از ۲۴ ساعت فراموش می شوند در حالی که مرحلۀ مرور مانع از فراموشی مطالب خوانده شده می شود مراحل مرور در زمان های مختلف به صورت زیر است:

الف) مرور بلافاصله

در اکثر مواقع وقتی تصمیم به خواندن دوبارۀ یک مطلب می گیرید، متوجه می شوید که بعضی از مطالب برایتان تازه می باشد و به نظر می آید که دفعۀ اول نخوانده بودید، با وجود این که در مرتبۀ اول همان مطالب را فهمیده بودید.

به خاطر داشته باشید که فهمیدن مطلب دلیل بر یاد سپردن و یادآوری آن نیست. بدین معنی که درک و فهمیدن، کار مغز است در حالی که به یاد سپردن، کار حافظه می باشد و فهمیدن ضامن یادآوری نیست. شما فقط وقتی می توانید مطلبی را به یاد آورید که پس از فهمیدن، آن را به حافظه سپرده باشید. خواندنِ بار اول موجب درک و فهمیدن آن شده و مرور بلافاصله موجب ضبط و نگهداری در حافظه می شود. به عبارت دیگر فقط به فهمیدن چیزی اکتفا نکنید بلکه آن را به خاطر بسپارید.

مرور را با استفاده از الگوهای یادآوری انجام دهید، نه با خواندن دوبارۀ مطلب.منظور از مرور بلافاصله، مرور مطلب در همان روز خوانده شده می باشد. وقتی مطلب و یا کتاب تمام شد در همان روز، کلیۀ الگوها را مرور نمایید. در هنگام شب قبل از خوابیدن نیز به مدت کوتاهی ( ۱۰ – ۵ دقیقه به ازای هر یک ساعت مطالعه) الگوها را مرور نموده یا از ذهن بگذرنید مرور بلافاصلۀ مطلب در به خاطر سپردن آن بسیار مؤثر خواهد بود.

ب) مرور روز بعد

هر روز مطالب روز قبل را به طور کامل مرور نمایید. قبل از مرور، اصرار در خواندن مطالب بیشتر یا خواندن ادامۀ مطلب نداشته باشید.

بلکه ابتدا مطالب روز قبل را مرور نموده و سپس به مطالعه بپردازید. چرا که زیاد خواندن مهم نیست، بلکه اهمیت خواندن در یاد گرفتن است. همان طوری که در برنامۀ خود، ساعت معینی را جهت مطالعه اختصاص می دهید، باید مدت زمان کوتاهی را نیز جهت مرور مطالب، اختصاص دهید. حتی اگر روزی وقت لازم جهت مطالعه نیافتید، مرور مطالب گذشته را حتماً انجام دهید. مرور در یادگیری معجزه خواهد کرد. مرحلۀ دوم مرور، میزان یادسپاری مطالب را تقریباً تا ۱۰-۷ روز ثابت نگه می دارد و بعد از این مدت در صورت مرور نکردن، آموخته های شما رو به فراموشی خواهند رفت.

ج)مرور یک هفته بعد

یک هفته بعد سومین مرور را انجام دهید. مرور مرحلۀ سوم آموخته های شما را تقریباً برای یک ماه حفظ می کند و در نظر داشته باشید که مرور مطالب آموخته شده مهمتر از خواندن کل مطلب است.

برحسب نیاز می توانید زمان دیگری را برای مرور در نظر بگیرید. مثلاً اگر قرار است چهار ماه بعد یا آخر ترم امتحان بدهید، مرور یک ماه بعد را در نظر بگیرید و یا اگر قصد دارید یک سال بعد کنکور بدهید یک ماه بعد از مرور مرحلۀ سوم، یک بار دیگر مرور را انجام دهید به همین ترتیب چهار ماه بعد، نیز مرور را تکرار کنید. مرور تضمین کنندۀ آموخته های شما خواهد بود.

تذکر: منظور از مرور تکرار کلمات کلیدی نوشته شده در الگو، با ساختن جمله های پر مفهوم و واضح، مغز را وادار به فعالیت نمایید و آموخته های خود را با صدای بلند و با حوصله تکرار کنید.

تکرار کلمات کلیدی پشت سر هم بدون کمک گرفتن از مغز، کاری عبث بوده و فقط وقت تلف کردن می باشد. همچنین در هنگام مرور اگر قسمتی از الگو را متوجه نشدید یا فراموش کرده اید، با مراجعه به متن و تکمیل دوبارۀ الگو مرور را ادامه دهید.

جهت نظم بخشیدن به برنامۀ مطالعۀ خود، می توانید تمامی الگوهای یادآوری خود را در داخل یک پوشه و یا کلاسور بطور منظم قرار دهید و بر بالای هر صفحه نام کتاب یا متن مربوطه را نوشته و تاریخ های مرور را نیز یادداشت کنید.

در هنگام مرور، تمام الگوهای یادآوری را مرور نکنید بلکه فقط آن دسته از الگوهایی را که موعدشان رسیده، مرور نمایید.

در نهایت مرور را جزو برنامه های روزانۀ خود قرار دهید، مانند غذا خوردن. به عبارت دیگر آن را برای خود به عنوان یک کار ضروری تلقی کنید. کمتر و مفید خواندن بهتر از بیهوده و زیاد خواندن است

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *